Go to Bibliography

Dantes Alagherii Florentinus et exul immeritus scelestissimis Florentinus intrinsecis.

1. Aeterni pia providentia Regis, qui dum coelestia sua bonitate perpetuat, infera nostra despiciendo non deserit, sacrosancto Romanorum imperio res humanas disposuit gubernandas, ut sub tanti serenitate praesidii genus mortale quiesceret, et ubique, natura poscente, < civiliter degeretur.¹ Hoc etsi divinis comprobatur elogiis ^{a 2}, hoc etsi solius podio rationis innixa contestatur antiquitas,³ non leviter tamen veritati applaudit, quod solio Augustali vacante totus orbis exorbitat,⁴ quod nauclerus et remiges in navicula Petri dormitant, ⁵ et quod Italia misera, sola, privatis arbitriis derelicta, omnique^e publico modernamine destituta, quanta ventorum fluctuumque^d concussione feratur verba non caperent,⁷ sed et vix Itali infelices lacrymis metiuntur. Igitur in hanc Dei manifestissimam voluntatem quicumque temere praesumendo tumescunt, si gladius eius qui dicit, 'mea est ultio',¹ de coelo non cecidit, ex nunc severi judicis adventante iudicio pallore notentur.

2. Vos autem divina iura et humana transgredientes, quos dira cupiditatis ingluvies paratos in omne nefas illexit, nonne terror secundae mortis² exagitat, ex quo, primi et soli iugum libertatis ³ horrentes, in Romani principis, Mundi regis et Dei ministri, gloriam fremuistis ⁴ ; atque iure praescriptionis utentes, debitae subiectionis officium denegando, in rebellionis vesaniam maluistis insurgere?⁵ An ignoratis, amentes et discoli,⁶ publica iura cum sola temporis terminatione finiri, et nullius praescriptionis calculo fore obnoxia^a? Nempe legum sanctiones almae^b7declarant, et humana ratio percunctando decernit, publica rerum dominia, quantalibet diuturnitate neglecta, nunquam posse vanescere vel abstentuata conquiri ^e. Nam quod ad omnium cedit utilitatem, sine omnium detrimento interire non potest, vel etiam infirmari. Et hoc Deus et natura non vult, et mortalium penitus abhorreret adsensus^d . Quid fatua tali opinione submota, tamquam alteri Babylonii,⁸ pium deserentes imperium nova regna tentatis, ut alia sit Florentina civilitas, alia sit Romana? Cur apostolica monarchine similiter invidere non libet; ut si Delia geminatur in coelo, geminetur et Delius? ¹ Atqui si male ausa² rependere vobis non est terrori,^{a 5} territet saltem ^b obstinata praecordia, quod non inodo sapientia, sed initium eius ⁴ ad poenam culpae vobis ablatum est. Nulla etenim conditio delinquentis formidolosior, quam impudenter et sine Dei timore quidquid libet agentis. Hac nimirum persaepe animadversione percutitur impius, ut morieins obliviscatur sui, qui dum viveret oblitus est Dei.

3. Sin prorsus arrogantia vestra insolens adeo roris altissimi, ceu cacumina Gelboe,⁵ vos fecit exsoites ut senatus aeterni consulto restitisse timori non fuerit, nec etiam non timuisse timetis; numquid timor ille perniciosus, humanus vidlicet atque mundanus, abesse poterit, superbissimi vestri sanguinis vestraeque multum lacrymandae rapinae inevitabili naufragio properante? An septi vallo ridiculo cuiquam defensioni confiditis^c 0 male concordes! 0 mira cupidine obcaecati ^{d 6} Quid vallo sepsisse, quid propugnaculis vos et pinnis vallo sepsisse, quid propugnaculis vos^a a et pinnis_{b 1} armasse iuvabit,² quum advolaverit aquila in auro terribilis,³ quae nunc Pirenen, nunc Caucnson, nunc Atlanta⁴ supervolans, militiae coeli⁵ magis confortata sufflamine⁶ vasta maria quondam transvolando despexit? Quid, quum adfore stupescetis, miserrimi hominum, delirantis Hesperiae⁷ domitorem? Non equidem spes quam frustra sine more fovetis, reluctantia ista iuvabitur, sed hac obice^a iusti regis adventus inflammabitur amplius^b, ac indignata misericordia semper concomitans eius exercitum avolabit; et quo falsae libertatis trabeam¹ tueri existimatis, eo verae servitutis in ergastula concidetis. Miro namque Dei iudicio quandoque agi credendum est,ut unde digna supplicia impius^d declinare arbitratur, inde^e in ea gravius praecipitetur; et qui divinae voluntati reluctatus est et sciens et volens, eidem militet nesciens atque nolens.²

4. Videbitis aedificia vestra non necessitati prudenter instructa, sed delitiis inconsulte mutata, quae Pergama rediviva³ non cingunt, tam ariete ruere, tristes, quam igne cremari. Videbitis plebem circumquaque furentem nunc in contraria, pro et contra, deinde^f in idem adversus vos horrenda clamantem, quoniam simul et ^g ieiuna et timida nescit esse.⁴ Templa quoque spoliata, quotidie matronarum frequentata concursa, parvulosque adinirantes et inscios peccata patrum luere destinatos videre pigebit. Et si praesaga mens⁶ mea non fallitur, sic signis veridicis, sicut inexpugnabilibus argumentis instructa praenuntians, urbem diutino moerore confectam in manus alienorum tradi finaliter, plurima vestri parte seu nece^a seu captivitate^b deperdita, perpessuri^c exilium pauci cam fletu cernetis. Utque breviter colligam, quas tuit calamitates illa civitas gloriosa in fide pro libertate, Saguntum¹, ignominiose vos eas in perfidia pro servitute subire necesse est.

5. Nec ab inopina Parmensium fortuna sumatis audaciam, qui, malesuada fame² urgente, murmurnntes in invicem, 'prius moriamur^d et in media arina ruamus',³ in castra Caesaris, absente Caesare, proruperunt. Nam et hi, quinquam de Victoria victoriam sint^{e 4} adepti,⁵ nihilominus ibi sunt de dolore dolorem memorabiliter consecuti. Sed recensete fulmina Federici prioris; Mediolanum consulite pariter et Spoletum¹; quoniam ipsorum perversione simul et eversione discussa viscera vestra nimium dilatata frigescent, et corda vestra nimium ferventia contrahentur.² Ha^a Tuscorum vanissimi, tam natura qunm vitio insensati ^b Quam^c in in noctis tenebris malesnae mentis pedes ³ oberrent ante oculos pennatorum,⁴ nec perpenditis nec^d figuratis ignari. Vident namque vos pennati et immaculati in via,¹ quasi stantes in limine a carceris, et miserantem quempiam, ne forte vos liberet captivatos et ^{b 2} in compedibus adstrictos et manicis, propulsantes. Nec advertitis dominantem cupidinem, quia caeci estis, venenoso susurrio ^{d 3} blandientem, mnis frustatoriis ⁴ cohibentem, nec non captivantem^e vos in lege peccati,⁵ ac sacratissimis legibus, quae iustitiae naturalis imitantur imaginem, parere vetantem; observantia quarum, si laeta, si libera, non tantum non servitus esse probatur, quin immo, perspicaciter intuenti, liquet⁶ ut est ipsa summa libertas. Nam quid aliud haec nisi liber cursus voluntatis in actum, quem suis leges mansuetis expediunt? Itaque sulis existentibus liberis qui voluntarie legi obediunt, quos^g vos esse censebitis, qui, dum praetenditis libertatis affectum, contrn leges universas in legum principem conspiratis?

6.O miserrima Faesulonorum propago,¹ et iterum iam punita^{a 2} a barbaries! An pnrum timoris praelibata incutiunt? Omnino vos tremere arbitror vigilantes, quamquam spem simuletis in facie verboque mendaci, atque in somniis expergisci plerumque, sive pavescentes infusa praesagia, sive diurna consilia recolentes. Verum si merito trepidantes insanisse poenitet non dolentes,³ ut in amaritudinem poenitentiae metus dolorisque rivuli ^b confluant, vestris amimis infigenda supersunt, quod Romanae rei baiulus,⁴ hic divus^{e 5} et triumphator⁶ Henricus, non sua privata sed publica mundi commoda sitiens, ardua pro^a a nobis aggressus est, sua sponte poenas nostras participans, tamquam ad ipsum, post Christum, digitum prophetiae propheta direxerit Isaias, quum, Spiritu Dei revelante, praedixit: 'Vere languores nostros ipse tulit,et dolores nostros ipse portavit.'¹ Igitur tempus amarissime poenitendi vos temere^b praesumptorum^c, si dissimulare non vultis, adesse conspicitis. Et sera poenitentia hoc a modo² veniae genitiva non erit; quin potius tempestivae animadversionis exordium. Est enim: quoniam peccator percutitur ut sine retractatione moriatur.^{d 3}

Scriptum^e pridie Kalendas^f Apriles^g in finibus Tusciae⁴ sub fonte^h Sarni⁵, faustissimi cursus Henrici Caesaris ad Italiam anno primo.